İnterseksüel ŞaLaLa

cinsiyet ve cibilliyetin kaygan zemini

Monthly Archives: Kasım 2018

İnterseks Dayanışma Günü: Bir interseks olarak büyümek nasıl bir şey?

PinkNews, 8 Kasım İnterseks Dayanışma Günü için üç interseks aktivistiyle konuştu. Aktivistler, bir interseks olarak büyümenin nasıl bri şey olduğunu ortaya koydu.

İnterseks ne demek?

chromosomes-700x500

Dünyada kızıl saçlı insanlarla aynı oranda interseks birey olduğu tahmin edilse de, interseks yaygın olarak bilinen bir durum değil. PinkNews kısa süre önce Sidney & Friends belgeselinde yer alan aktivistlerle konuştu ve Kenya’daki intersekslerin durumunu inceledi.

İnterseks, kişinin ikili cinsiyet anlayışındaki tipik erkek ya da dişi özelliklerine uymayan cinsiyet özellikleri ve hormon reseptörü yanıtlarıyla (bu genital organları, gonadları ve kromozom yapısını da kapsar) doğması anlamına gelir. İnterseks çok sayıda doğal beden varyasyonunu tanımlamak için kullanılan bir şemsiye terimdir. Bazı durumlarda interseks özellikleri doğuştan görünür olurken, bazı durumlarda ergenliğe kadar fark edilemeyebilir. Bazı interseks özellikleriyse yaşam boyunca hiç görünmeyebilir.

İnterseks olmak cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğinden farklı bir olgudur. İnterseks yalnızca biyolojik cinsiyet özellikleriyle ilgilidir, bu da interseks bir bireyin kendisini akışkan cinsiyetli (genderfluid), transgender, heteroseksüel, gey, biseksüel, lezbiyen ya da aseksüel gibi farklı şekillerde tanımlayabilir.

İnterseks Dayanışma Günü nedir?

22853350_1126142734186995_8581198550745041161_n

İnterseks Dayanışma Günü her yıl 8 Kasım’da kutlanmaktadır. Bu günü aktivistler, insan hakları savunucuları ve destekçileri interseks görünürlüğünü artırmak için bir fırsat olarak değerlendirir.

InterACT yöneticisi Kimberly Zieselman PinkNews’e “Benim için İnterseks Dayanışma Günü benden önce bu yolda öncülük edenleri ve şu anda interseks aktivizminin ön cephesinde yer alanları hatırlamak ve kutlamak için bir fırsattır. Bunlar arasında hayatını kaybeden Güney Afrikalı Sally Gross’un da adını mutlaka zikretmeliyim. İnterseks olmaktan gurur duymak ve birbirimizi bulduğumuz için şükretmek için iyi bir gün.” diye konuştu.

İnterseks olarak büyümek nasıl bir şey?

manualidades-con-niños-de-2-años-1

IntersexUK kurucularından, interseks ve panseksüel bir kadın olan Holly Greenberry, PinkNews’e verdiği röportajda 1980 ve 1990’lardaki gençlik yıllarını “oldukça zorluydu” diye tanımladı ancak şu an üniversiteye gitmiş, serbest dalış eğitimi almış ve 11 yaşında evlat sahibi bir interseks olarak pozitif bir rol modeli teşkil etmekten mutlu olduğunu belirtti.

Greenberry geçmişte “ibne, trans, lezbo gibi her türlü aşağılayıcı ifadeye” maruz kaldığını söyledi.

Holly Greenberry interseks ameliyatları üzerine hiç deneyimi olmayan bir cerrah tarafından ameliyata alınmak için baskı görmüş. Ameliyat sırasında ciddi problemlerle karşılaşıldı ve Greenberry zarar görmüş. İnterseks kadın, daha sonra UCLH’nin (University College London Hospitals) multidisipliner interseks ekibine başvurarak iyi bir bakım aldı ve pozitif bir rol modeli olarak kendisini güçlendirdi.

Greenberry “Artık on bir yaşında bir kız çocuğum var ve çocuğum hayatımda başıma gelen en iyi şey. IntersexUK için çalışmaktan mutluyum. Parlamenterlerle çalışıyoruz ve raporlarımız Birleşmiş Milletler’in İngiltere’de çocuklar üzerinde yapılan ameliyat ve diğer zararlı uygulamaları kınamasında etkili oldu.” diye konuştu.

İnterseks olduğunu nasıl anlarsın?

İnterseks Dayanışma Günü için 23 yaşındaki interseks aktivisti Anick, PinkNews’e deneyimlerini ve intersekslerin karşılaştığı sorunları anlattı.

Anick, şunları dile getirdi: “Çok küçük yaşta farklı olduğumu anladım. Sanırım 5 yaşındaydım. Sanki uzaylıymışım gibi hissettim çünkü her zaman bedenime aşırı bir ilgi vardı. Neyin farklı olduğunu bilmiyordum ama farklılığın ‘aşağıda’, özel organlarımda olduğunu hissediyordum. Doktor ve hemşirelerin benim bedenimle ilgilenme tarzı başkalarına da hakları olmadığı halde bedenme bakmaları için cesaret veriyordu. Ne zaman ki doktorlarımdan birisi tıbbi terimler yerine ‘interseks’ kelimesini kullandı, o zaman kendimi bir yanlışlık ya da hastalık olduğum fikrinin ötesinde görebildim. İnterseks kelimesi deneyimimi normalleştirmemi, kendimi anlamamı, yalnız olmadığımı görmemi sağladı.”

InterACT yöneticisi Kimberly Zieselman ise interseks olduğunu yetişkinlikte öğrenmiş: “1970’ler ve 80’lerde büyüdüm ve yetişkinliğimde tıbbi kayıtlarıma ulaşana kadar interseks olduğumu bilmiyordum. Kendi bedenimle ilgili gerçek ve çocukluğumda bana yapılan tıbbi müdahaleler bir sır olarak saklanmıştı. O dönemde bu daha yaygındı ve neyse ki günümüzde bu gizlilik azalıyor. Öte yandan, geri döndürülemez ve gereksiz tıbbi müdahaleler hala gerçekleştiriliyor ve artık durmak zorunda.”

Holly Greenberry internet öncesi zamanlarda şefkatli bir aile içinde büyümüş: “Ben doğduktan bir kaç gün sonra anne ve babam interseks olduğumu fark etmiş. İlk başta erkek olarak yetişmem gerektiğine karar vermişler. Yorkshire’de gerçekten şefkatli bir ailede büyüdüm ama dış dünyada çok büyük zorluklar yaşadım. Hiçbir zaman diğer kızlarla kendimi bir tutamadım ve farklı olduğumu biliyordum. Dört ya da beş yaşından itibaren bir sorun olduğunu anlamıştım.”

Greenberry intersekslerin birbirlerine ulaşması ve destek olmasının çok önemli olduğunu belirtti. IntersexUK bünyesinde Holly Greenberry şu anda diğer interseks ailelerine destek veriyor ve interseks sorunlarının gündeme getirilmesi için hükümet yetkilileriyle çalışarak mücadele yürütüyor.

Müttefikler yardım etmek için ne yapabilir?

nttf

İnterseks mücadelesine yardım etmek isteyenler interseks aktivistleriyle tanışabilir, yürüttükleri projeler hakkında bilgi edinebilir, intersekslerin seslerinin duyulması için alan açabilir ve onları kapsayan bir dil kullanmaya özen gösterebilir, ayrıca diğerlerini interseks konusunda eğitebilir.

Anick, açıklamalarına şunları ekledi: “Kullandığınız dile dikkat edin. İnterseks kötü bir sözcük değil. Evet, bazı insanlar başka terimler kullanmayı tercih edebilir ancak en iyisi intersekslerin daha çok neyi tercih ettiğini dikkate almaktır.”

Holly Greenberry ise interseks örgütlerinin çoğunlukla bütçe sıkıntısı çektiğini ya da hiç bir parasal kaynakları olmadan mücadele yürüttüklerini belirterek “İnsanların bağış yapması gerçekten çok önemli. Müttefiklerimizin bizler için alan açmasına da ihtiyacımız var.” dedi.

Aktivistlere göre, interseks bireylerin kendilerini çok çeşitli şekillerde tanımladıklarını ve farklı terimler kullanabildiklerini dikkate almak gerek. Örneğin, Greenberry bazı insanların interseks yerine VSC (cinsiyet özellikleri çeşitliliği) terimini tercih ettiğini belirtti.

Greenberry ayrıca cinsellik eğitiminin yaygınlaştırılması ve interseksleri de içermesinin gerekliliğine dikkat çekti, tıp çalışanlarının da interseks bireyler hakkında daha bilgili olması gerektiğini söyledi.

Holly Greenberry “Aynı tıp kurumları trans bireylerin reşit olmadan önce hormon blokerleri kullanmasına karşı çıkarken interseks bebek ve çocuklara rızaları dışında cinsiyet değiştirme ameliyatları yapabiliyor.” diyerek her iki tarafa da yapılan insan haklarına aykırı uygulamalara dikkat çekti.

Greenberry “Hala sadece buz dağının ucunu görüyoruz. Çocukların önünde onlar hakkında ama sanki orada yoklarmış gibi hiçe sayarak karmaşık ve yaralayıcı konuşmalar yapılıyor. Aileler bize onları en çok yaralayan şeylerden birisinin tıp çalışanlarının konuşma biçimi olduğunu aktarıyor.” dedi.

Yazının orijinali ilk olarak pinknews.co.uk web sitesinde yayınlanmıştır.

Çeviri: Belgin

Reklamlar

“Atadığınız cinsiyetleri reddediyorum, ben interseksim”

Haberi Hazırlayan : KAOS GL adına Aslı Alpar.

Fotoğraflar : Koray Arkadaş.

12. Cinsellik ve Cinsel Tedaviler Ulusal Kongresi üçüncü gününde “Beden Tıbbın Cinsiyet Sınırlarına Uymadığında” oturumunda tıbbın intersekslere yaklaşımı tarihi aşamaları ile ele alındı.

Cinsel Eğitim Tedavi ve Araştırma Derneği’nin (CETAD) bu yıl 12.’sini düzenlediği Cinsellik ve Cinsel Tedaviler Ulusal Kongresi üçüncü gününde “Beden Tıbbın Cinsiyet Sınırlarına Uymadığında” konulu bir oturum gerçekleşti. Oturumun moderatörlüğünü Koray Başar üstlendi.

Oturumda geçmişten günümüze tıbbın intersekslere yaklaşımı ile interseksler ve Türkiye’de bu konuda çalışan hekimlerle yapılan bir araştırmanın bulguları ele alındı. Oturumda ayrıca intersekslerin bu alanda yürüttüğü politik mücadeleden de bahsedildi.

“Hekimler interseks kişilerin otonomisine izin vermeli”

Oturumun ilk konuşmacısı Hacettepe Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji Bilim Dalında öğretim üyesi Alev Özön oldu. Özön oturumda“Cinsiyet Gelişimi Bozukluklarına Yaklaşım”a dair konuştu.

Konuşmasına erken ve geç dönem cinsiyet gelişim bozukluklarına değinerek başlayan Özön, doğum sırasında bazen de yaşamın ilerleyen yıllarında bedenlerinin tıbbın ‘normal’ kabul ettiği ‘erkek’ ve ‘kadın’ özelliklerini taşımadığında tıbbın bu süreci nasıl ele alması gerektiğini katılımcılarla paylaştı.

Tıbbın intersekslere yaklaşımına dair son yıllardaki değişikliklerden bahseden Özön, interseks çocukların ebeveyninin psikososyal yönden desteklenmesi gerektiğini belirtti. Özön “Tıbbın intersekslere 1950’lerdeki yaklaşımı ne yazık ki uzun süre uygulandı. Bu yaklaşım cinsiyet kimliğinin kişiye empoze edilerek değiştirilebileceği varsayımına dayanıyordu. 90’lı yıllarda cinsiyetin doğumda belli olduğu ve bu empozenin işe yaramayacağı söylendi. Doğruydu ancak bana kalırsa, çoklu belirleyeni olan bir konuyu her iki yaklaşım da basite indirgiyordu. Nihayet 2000’li yıllarda çoklu belirleyen anlayışı kabul gördü ve 2010’dan günümüze de interseksler ikili cinsiyet üzerinden değerlendirilmiyor” dedi.

“Hekimler interseks kişilerin otonomisine izin vermeli” diyen Özön günümüzde tıbbın da bu yaklaşımı savunduğunun altına çizdi.

“Bazı hekimlerin intersekslere yaklaşımı bilimsel kararlarla değil toplumsal algılarla oluyor”

Oturumun ikinci konuşmacısı Ceren Aydın “İnterseks ve Cinsiyet Özelliklerindeki Çeşitliliklerin Medikalizasyonu”na dair katılımcıları bilgilendirdi. Aydın, Türkiye’de interseks bireylerin deneyimlerini hekimlerle görüşerek hazırladığı araştırması ile birlikte sundu.

Ne yazık ki bazı hekimlerin intersekslere yaklaşımı bilimsel kararlarla değil toplumsal algılarla oluyor” diyen Aydın, geri dönüşü olmayan tıbbi müdahalelerin etik açıdan içinde barındırdığı sorunlara değindi.

Aydın, interseks kişiler ve alanda çalışan hekimlerle yaptığı görüşmelerden örneklerle konuşmasını sürdürdü. Tıbbın ikili cinsiyet normlarını merkeze alarak gerçekleştirdiği müdahalelerin intersekslere verdiği kalıcı zararları sıralayan Aydın bu kişilerin tıbbi süreçte izole edildiğini vurguladı.

Aydın konuşmasını şu cümlelerle sonlandırdı: “yaptığım görüşmelerde interseksler hekimlerin bedenlerini nesneleştirdiğini söyledi. Yaşadıkları ayrımcılığı şöyle özetlemek mümkün: Hekimlerin özneye söz hakkı tanınmaması, rızaları alınmadan yapılan tıbbi müdahalenin yarattığı travma ve hastane personelinin ayrımcı yaklaşım. Tıbbın intersekslere ‘düzeltme’ mantığı ile yaklaşmaması lazım.”

“Biz çeşitliliğiz ve tıp bizi bu şekilde tanımlamak zorunda”

Oturumun son konuşmacısı interseks aktivisti Şerife Yurtseven oldu.

Intersex Anatolian ve Türkiye İnterseks İnisiyatifleri adına çalışmalar yürüten Şerife Yurtseven konuşmasına “İnterseksler keşke modern tıbbın gelişmediği dönemde yaşasaydı. Keşke hiç tanışmasaydım ben de tıpla. Tıp hiçbir zaman hiçbir ülkede hiçbir interseksi mutlu etmemiştir. Çünkü biz hasta değiliz, ‘bozukluk’ kavramını da kabul etmiyoruz. Biz çeşitliliğiz ve tıp bizi bu şekilde tanımlamak zorunda” diyerek başladı.

Yurtseven interseks olarak kendi deneyimlerini aktardı ve “Bedenimiz hekimlerin çalışma sahası değil, biz kimsenin deneği değiliz” diyerek ikili cinsiyet sistemini eleştirdi. Yurtseven sözlerine şöyle son verdi: “Atadığınız cinsiyetleri reddediyorum, ne kadın ne de erkeğim, ben interseksim!”

İnterseks hakkında yanlış bilinen 5 şey !

26 Ekim İnterseks Farkındalık Günü vesilesiyle interseks hakkında yanlış bilinen beş şeyi açıklığa kavuşturuyoruz.

Yanlış 1: Herkes erkek veya kadın doğar

İnsanlar çoğunlukla dünyada erkek ve kadın olmak üzere iki grup insan olduğunu ve herkesin biyolojik ve genetik özelliklerinin bu iki kategoriye göre şekillendiğini varsayar. Fakat durum her zaman böyle değildir. Dünyada erkek veya kadın bedeni gibi genel kabul görmüş kategorilere uymayan cinsel niteliklere sahip milyonlarca insan var.  Hepsi olmasa da bu kişilerin birçoğu interseks olarak tanımlanıyor.

İnterseks, cinsel organları, eşeysel bezleri, hormonları, kromozomları veya üreme organlarını etkileyen bir dizi doğal farklılığı tarif etmek için kullanılan kapsayıcı bir terimdir. Bazen bu nitelikler doğuştan itibaren görünür durumdadır, bazen ergenlik çağında ortaya çıkar, bazense fiziksel olarak görünür değildir.

Yanlış 2: Nadir sayıda insan intersekstir

Uzmanlara göre insanların yüzde 1.7’si interseks özelliklerle doğar. Bu sayı, kızıl saçla doğanların sayısına yakındır. Buna rağmen, intersekslerin büyük oranda yetersiz temsil edilmesi nedeniyle interseks terimi çoğunlukla yanlış anlaşılıyor. Bu hafta Trump yönetiminden kamuoyuna sızan bir döküman, ABD hükümetinin cinsiyet ve toplumsal cinsiyeti “sabit” erkek ve kadın kategorilerine bölerek, bu kavramlara yeni tanımlar getirmeye çalıştığına işaret ediyor. Trans ve intersekslerin varlığını tamamıyla yok sayan böyle bir adım, ABD’de ve dünyanın geri kalanında insan hakları açısından çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Yanlış 3: İnterseks olmak düzeltilmesi gereken bir durumdur

İnterseks birçok çocuk onları ‘normale döndürmek’ amacıyla ameliyat ediliyor. Bu müdahaleler, çoğunlukla vücudun büyük bir bölümünü etkilediği, tersine çevrilmesi mümkün olmadığı ve acil bir ihtiyaç olmadığı halde gerçekleştiriliyor.

Doktorlar ve ebeveynler iyi niyetli olabilir, ancak gerçek şu ki, interseks çocuklar üzerinde uygulanan prosedürler, kısırlık, fiziksel acı, idrarını tutamama ve hayat boyu süren psikolojik ıstırap da dahil olmak üzere çok büyük sorunlara yol açabiliyor. Üstelik tüm bunlar çocukları, toplumun kız veya erkek çocuğun nasıl görünmesi ‘gerektiğine’ ilişkin normlarına uygun hale getirmek için yapılıyor.

Uluslararası Af Örgütü’nün yaptığı araştırma, bunun bir insan hakları ihlali olduğunun altını çiziyor. Söz konusu müdahaleler, çoğunlukla, çocukların kendi bedenleriyle ilgili alınan kararlar hakkında görüş bildiremeyecek kadar küçük oldukları bir yaşta gerçekleştiriliyor ve ebeveynler olası riskler hakkında yeterince bilgilendirilmiyor.

Devletler, toplumsal cinsiyet ve çeşitlilikle ilgili zararlı ön kabullerle mücadele etmekle yükümlüyken birçoğu çocukları ‘uygun’ hale getirmek için gereksiz ameliyatlara maruz bırakmayı seçiyor.

Yanlış 4: İnterseksler transtır

İnterseks olmanın trans olmakla hiçbir ilgisi yoktur.

Fiziksel cinsel özelliklerimizin kendi cinsiyet kimliğimizi nasıl değerlendirdiğimizle veya kimden hoşlandığımızla ilgisi yoktur.

“Trans” kelimesi, cinsiyet kimliği doğuştan atanan cinsiyetinden farklı olan insanlar için kullanılan kapsayıcı bir kavramdır. “İnterseks” ifadesiyse, içsel kimlik algısıyla değil, fiziksel cinsel niteliklere dairdir. İnterseks ve trans ayrı kavramlardır, ancak bir interseks kendisini aynı zamanda trans olarak da tanımlayabilir.

Bir interseks heteroseksüel, gey, lezbiyen, biseksüel veya aseksüel olabilir ve kendisini kadın, erkek veya trans olarak tanımlayabilir ya da hiçbiri ile tanımlamayabilir.

İntersekslerin de transların da kendi cinsiyet kimliklerini seçme hakları vardır ve asla kendilerini rahat hissetmedikleri bedenlerle veya kimliklerle yaşamaya zorlanmamalıdırlar.

Yanlış 5: Hiç kimse intersekslerin haklarını savunmuyor

İnterseksin anlamıyla ilgili hala birçok yanlış fikir olsa da dünyanın dört bir yanında farkındalık yaratmak ve insan haklarını korumak için mücadele eden çok sayıda interseks hakları aktivisti var. İnterseks insan hakları savunucularının birçoğu, gelecekte hiçbir çocuğun kendi yaşadığı acıları yaşamamasını mümkün kılmak için çalıştığını söylüyor. İnterseks hakları aktivistş Eves ve Charlie, Uluslararası Af Örgütü’ne, açıklık ve kabul görme ihtiyacından söz etti.

Eves, “Toplum, insan olmanın karşılık geldiği çeşitliliğin tamamına daha açık olmalı, çocuklar da oldukları gibi büyüyebilmelidir” diyor. Charlie ise “Bu konunun tartışılmaması ve üzerinin örtülmesi, suskunluktan etkilenen insanların kendilerini ve bedenlerini kabul etmesini inanılmaz derecede zorlaştırıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

İnterseks hakları aktivistlerinin ve interseks hakları için mücadele eden örgütlerin yorulmak bilmeyen çabaları sayesinde son zamanlarda bazı önemli adımlar atıldı. 2013’te 30 farklı örgütten interseks hakları aktivisti bir araya gelerek uluslararası interseks hareketinin talepleri ve tavsiyelerine dikkat çekmek üzere Malta Deklarasyonunu hazırladı. Bu yılki İnterseks Farkındalık Günü için ise Uluslararası İnterseks Örgütü (OII) Avrupa Uluslararası Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans, Kuir ve İnterseks Gençlik ve Öğrenci Örgütü (IGLYO) ve Çevre Koruma Örgütü (EPA) ile bir araya gelerek interseks çocuklarını desteklemek isteyen ebeveynler için bir kılavuz yayınladı.

* Bu metin Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi tarafından hazırlanmıştır…